Rozmiar opony rowerowej: ETRTO, cale i 700C - tabela

Na boku opony zwykle stoi kilka różnych liczb naraz, na przykład 28 x 1,40, 700 x 35C i 37-622. Wszystkie opisują ten sam produkt, ale tylko ostatnia daje pewność, że opona pasuje na obręcz. Ten poradnik pokazuje, jak odczytać rozmiar opony rowerowej, jak przeliczać go między systemami i czego jeszcze pilnować, zanim założysz nową oponę.

Trzy zapisy tego samego rozmiaru

Według objaśnienia rozmiarów opon na stronie Schwalbe w użyciu są trzy systemy oznaczeń. Zacznij od tego, który jest jednoznaczny.

• ETRTO (ISO), np. 37-622. Pierwsza liczba to szerokość opony w milimetrach, druga to jej średnica wewnętrzna, czyli średnica osadzenia na obręczy (BSD). Zapis jest jednoznaczny i pozwala dobrać oponę do obręczy.
• Calowy, np. 28 x 1,40. Podaje przybliżoną średnicę zewnętrzną i szerokość w calach. Jest niedokładny: jak zaznacza Schwalbe, średnice 559 mm (rowery górskie), 571 mm (triathlon) i 590 mm (holenderskie rowery turystyczne) są oznaczane jako 26 cali.
• Francuski, np. 700 x 35C. Przybliżona średnica zewnętrzna w milimetrach i szerokość, a litera na końcu wskazuje średnicę obręczy. W tym przykładzie C oznacza 622 mm.

Wniosek praktyczny: przy zakupie przepisz z boku starej opony zapis ETRTO. Jeśli go nie ma, szukaj go w tabeli poniżej albo w oznaczeniu calowym i francuskim, a potem zmierz obręcz.

Co znaczy 622, 584, 559 i 406

Liczba po myślniku to średnica, w której opona siedzi na obręczy, mierzona w milimetrach. Sheldon Brown ujął to prosto: zasadniczo, jeśli ta liczba się zgadza, opona wejdzie na obręcz, a jeśli nie, nie wejdzie. Cztery najczęstsze wartości to:

• 622 mm - rowery szosowe, trekkingowe, miejskie, gravele i górskie z kołami 29 cali,
• 584 mm - koła 27,5 cala, czyli 650B (turystyka, część rowerów górskich),
• 559 mm - klasyczne 26 cali w rowerach górskich,
• 406 mm - koła 20 cali (BMX, rowery składane i dziecięce).

Dlaczego 28 cali to to samo co 700C i 29 cali

Schwalbe wyjaśnia, że rozmiary 28″ i 29″ mają tę samą średnicę wewnętrzną 622 mm, więc mogą trafić na te same obręcze. Nazwa 28 cali wzięła się z europejskiej tradycji rowerów turystycznych i miejskich, a 29 cali oznacza koło górskie, w którym szeroka opona daje około 29 cali średnicy zewnętrznej. Francuskie 700C to ten sam rozmiar 622 mm, tylko opisany przez zewnętrzną średnicę cienkiej opony szosowej. Z tego powodu opona 28 x 2,00 i 29 x 2,00 ma w tabeli Schwalbe ten sam rozmiar ETRTO 50-622.

Tabela przeliczeń najczęstszych rozmiarów

Zestawienie pochodzi z tabeli rozmiarów Schwalbe (wersja z marca 2024). Pamiętaj, że oznaczenie calowe i francuskie bywa u różnych producentów zaokrąglane inaczej, więc przy wątpliwości wygrywa ETRTO.

Uwaga na dwie pułapki widoczne w tabeli. Po pierwsze, 37-622 bywa opisywane w calach jako 28 x 1,40, ale w starszych oznaczeniach pojawia się też zapis ułamkowy, a Sheldon Brown zwraca uwagę, że opony oznaczone równymi liczbami w zapisie dziesiętnym i ułamkowym nie muszą być zamienne. Po drugie, 635 mm to inny rozmiar niż 622 mm: opona 28 x 1½ na obręcz 622 mm nie wejdzie.

Opona a obręcz: szerokość wewnętrzna

Zgodna średnica to dopiero połowa warunku. Druga połowa to szerokość wewnętrzna obręczy, czyli odległość między wewnętrznymi ściankami. Według Schwalbe opona jest dopuszczona do określonego zakresu szerokości obręczy zgodnie z ETRTO, a im szersza obręcz, tym szersza w rzeczywistości staje się opona po napompowaniu. W starym zapisie szerokość obręczy opisuje oznaczenie w rodzaju 19C, czyli 19 mm.

Dane pochodzą z tabeli ETRTO w publikacji Schwalbe Tech Info. Producent zastrzega, że wiele innych kombinacji sprawdza się w praktyce, a norma często nie nadąża za modą na szersze obręcze. Orientacyjna reguła, którą podaje Sheldon Brown, mówi, że szerokość opony powinna wynosić od 1,45 do 2,0 razy szerokość wewnętrzną obręczy. Według Sheldona Browna zbyt wąska opona na danej obręczy zwiększa ryzyko uszkodzenia opony i obręczy od przeszkód na drodze, a zbyt szeroka zwiększa ryzyko ścierania boków o szczęki hamulcowe i utraty kontroli przy nagłej utracie powietrza.

Szersza obręcz pozwala także jeździć na niższym ciśnieniu bez efektu gąbki. Jak dobrać ciśnienie do szerokości opony, opisujemy w poradniku o ciśnieniu w oponach rowerowych, a o samych obręczach, piastach i szprychach piszemy w tekście o kołach rowerowych.

Czy opona zmieści się w ramie i widelcu

Pasująca do obręczy opona może i tak nie zmieścić się w ramie. Schwalbe zauważa, że przy ogromnej liczbie modeli rowerów nie da się sprawdzić zgodności wszystkich ram i opon, więc sprawdzenie zostaje po stronie rowerzysty. Wykonaj to w kilku krokach.

• Zmierz w ramie i widelcu najwęższe miejsce wokół koła: między goleniami widelca, między podnóżami tylnego trójkąta, pod mostkiem hamulca i pod koroną widelca.
• Dolicz do szerokości opony tolerancję. Według Schwalbe tolerancja wymiarów opony to +/- 3 mm, a opona po zamontowaniu i napompowaniu rośnie jeszcze o 1-2 mm.
• Uwzględnij błotniki i błoto. Między oponą a błotnikiem, ramą i widelcem musi zostać luz, żeby nie zacierał się w nim piasek ani drobne kamienie.
• Sprawdź hamulce. Przy obręczowych szczękach opona nie może ocierać o klocki, a przy tarczowych zwróć uwagę na zacisk i szprychy.
• Zmierz też średnicę zewnętrzną. Schwalbe zauważa, że część rowerów, na przykład w bardzo małych rozmiarach ramy albo z długim skokiem amortyzatora, nie ma dość miejsca na koło 29 cali.

Schwalbe podaje, że opona potrafi być węższa od deklarowanej, bo producenci celowo utrzymują produkcję w dolnej części tolerancji, a szerokość mierzy się w najszerszym punkcie, czyli poza klockami bieżnika. Zapas po bokach warto więc zostawić większy, niż wynika z samego zapisu na oponie. Wartości dla rzeczywistych modeli znajdziesz w kartach technicznych producenta, na przykład przy oponach z serii Schwalbe Nobby Nic.

Opona drutowa czy zwijana

Oba typy mają ten sam rozmiar ETRTO i zakładasz je tak samo. Różni je stopka. W oponie drutowej stopkę tworzy wiązka stalowego drutu, a w zwijanej drut zastępuje wiązka włókien aramidowych (kevlar). Według Schwalbe oponę zwijaną można złożyć, a zależnie od rozmiaru jest lżejsza o około 50-90 g. Więcej o różnicach i o tym, kiedy drutowa wystarczy, przeczytasz w tekście o oponach zwijanych na przykładzie Racing Ralph.

Tubeless Ready krótko

Schwalbe tłumaczy, że opony Tubeless Ready nie są oponami bezdętkowymi w ścisłym sensie, ale po użyciu płynu uszczelniającego da się z nich zrobić układ bezdętkowy. Mają powlekaną stopkę o specjalnym kształcie, która dobrze uszczelnia się na obręczy. Oznaczenie rozmiaru jest takie samo jak w oponie z dętką, ale obręcz też musi być przystosowana do systemu bezdętkowego, a do tego potrzebna jest odpowiednia taśma i płyn.

Jaki rozmiar dętki wybrać

Dętka musi pasować do średnicy obręczy i do zakresu szerokości opony. Producenci podają to zakresem ETRTO. Przykładowo Schwalbe opisuje dętkę Item 17 dla opon 28″/700C o zakresie ETRTO 28-47 mm na obręczy 622 mm (w tym samym modelu jest też wariant 40-635), a lekką dętkę 17-EL jako 28/44-622. Zapis 28/47-622 oznacza, że dętka obsłuży opony o szerokości od 28 do 47 mm na obręczy 622 mm. Opona 37-622 mieści się więc w takim zakresie. Sprawdź też zawór, bo rodzaj musi pasować do otworu w obręczy i do pompki: Schwalbe opisuje m.in. zawór Dunlop (klasyczny rowerowy) i zawór Sclaverand (Presta, francuski); najważniejsze, by zawór pasował do otworu w obręczy i do posiadanej pompki.

Jeżeli szukasz opony lub kół do konkretnego roweru, sprawdź opony rowerowe w sklepie rowertour.com albo komplety kół rowerowych.

Najczęstsze pytania

Czy opona 28 cali pasuje na koło 29 cali?

Pod względem średnicy osadzenia tak, bo oba rozmiary mają 622 mm. Trzeba jeszcze sprawdzić szerokość opony względem obręczy i miejsce w ramie.

Czy 700C to to samo co 28 cali?

Tak, w praktyce oba zapisy opisują obręcz 622 mm. Nazwy różnią się tylko systemem oznaczeń, calowym i francuskim.

Czy mogę założyć węższą lub szerszą oponę niż fabryczna?

Tak, jeśli średnica ETRTO jest taka sama, szerokość mieści się w zakresie dopuszczonym dla szerokości wewnętrznej obręczy, a w ramie i widelcu zostaje zapas po bokach. Pamiętaj o tolerancji i o tym, że opona rośnie po napompowaniu.

Czy w oponie 26 cali wszystkie obręcze są takie same?

Nie. Według Schwalbe średnice 559, 571 i 590 mm są oznaczane jako 26 cali, więc sam zapis calowy nie wystarcza. Sprawdź liczbę ETRTO.

Czy ta sama dętka pasuje do różnych szerokości opon?

Dętki mają zakresy szerokości, na przykład 28/47-622, więc jedna dętka pasuje do kilku rozmiarów opon na tej samej obręczy. Zawsze sprawdź zakres na opakowaniu.